28 та атама
AI луғати
Видеоларда учрайдиган атамалар, ҳар бири битта оддий гап ва кундалик мисол билан.
А
- AGIArtificial general intelligence (AGI)
- Деярли ҳар қандай ақлий ишни одам даражасида бажара оладиган, ҳали яратилмаган AI; аниқ таърифи ҳам баҳсли.
- AI агентAI agent
- Мақсадни олиб, режа тузадиган, воситаларни ўзи ишлатадиган ва натижани текшириб, ишни охирига етказадиган AI.
- APIApplication programming interface (API)
- Дастурлар бир-бири билан гаплашадиган расмий йўл; дастурчилар AI моделларини ўз иловаларига шу орқали улайди.
Д
Ф
- Фикрловчи моделReasoning model
- Жавоб беришдан олдин ўзи учун қоралама ёзиб, масалани босқичма-босқич ечадиган тил модели.
- Фине-tuningFine-tuning
- Тайёр моделни кичикроқ, махсус танланган мисоллар билан қўшимча ўқитиб, уни аниқ бир иш ёки услубга мослаштириш.
Г
- ГаллюцинацияHallucination
- AI ишонч билан айтган, лекин аслида тўқиб чиқарилган ёки нотўғри маълумот.
- GPUGraphics processing unit (GPU)
- Бир вақтнинг ўзида минглаб оддий ҳисобларни бажарадиган махсус процессор; AI моделлари асосан шуларда ўқитилади ва ишлайди.
И
- Инсон фикри билан ўқитишReinforcement learning from human feedback (RLHF)
- Одамлар модел жавобларини солиштириб баҳолайди, модел эса кўпроқ маъқулланган жавоблар томонга созланади.
К
- Кейинги сўз башоратиNext-token prediction
- Тил моделининг асосий иши: матндан кейин қайси сўз келиш эҳтимоли юқорилигини ҳисоблаб, шулардан бирини танлаш.
- Контекст ойнасиContext window
- Модел бир мартада кўра оладиган матн ҳажми; бутун суҳбат, кўрсатмалар ва файллар шунга сиғиши керак.
М
- Машинали ўрганишMachine learning (ML)
- Компьютерга қоидаларни қўлда ёзиб бермасдан, уни кўплаб мисоллардан қонуниятни ўзи топишга ўргатиш усули.
- Мултимодал моделMultimodal model
- Фақат матнни эмас, расм, овоз ва видеони ҳам тушуна оладиган ёки ярата оладиган модел.
Н
- Нейрон тармоқNeural network
- Қатлам-қатлам жойлашган оддий ҳисоб бўғинларидан тузилган, мисоллардан ўрганадиган дастур; бугунги кучли AI деярли ҳаммаси шунга қурилган.
О
- Олдиндан ўқитишPre-training
- Модел улкан матнларни ўқиб, кейинги сўзни тахмин қилишни ўрганадиган биринчи ва энг қиммат ўқитиш босқичи.
- Очиқ моделOpen-weight model
- Параметрлари интернетга жойланган модел; уни исталган одам юклаб олиб, ўз компьютери ёки серверида ишлатиши мумкин.
П
- ПараметрларParameters (weights)
- Нейрон тармоқ ичидаги миллиардлаб созланадиган рақамлар; моделнинг ўрганган билими айнан шуларда сақланади.
- ПромптPrompt
- AIʼга ёзадиган сўровингиз ёки топшириғингиз; қанчалик аниқ бўлса, жавоб шунчалик фойдали бўлади.
Қ
- Қўшимча ўқитишPost-training
- Билимли, лекин хом моделни фойдали, хавфсиз ва суҳбатлаша оладиган ёрдамчига айлантирадиган ўқитиш босқичи.
С
- Сунъий интеллектArtificial intelligence (AI)
- Одатда инсон ақли талаб қиладиган ишларни (кўриш, тушуниш, таржима, қарор қабул қилиш) компьютерга ўргатадиган кенг соҳа.
Т
- Тил моделиLarge language model (LLM)
- Улкан матнлардан ўрганиб, кейинги сўзни тахмин қилиш орқали матн ёзадиган нейрон тармоқ; ChatGPT, Claude, Gemini шунга қурилган.
- Тизим промптиSystem prompt
- Илова моделга суҳбат бошланишидан олдин берадиган яширин кўрсатмалар: у ким, қандай гапиради ва нима қилмайди.
- ТокенToken
- Тил модели матнни ўқийдиган ва ёзадиган энг кичик бўлак: бутун сўз, сўзнинг бир қисми ёки белги.
В
- ВоситаларTools (tool use)
- Моделга берилган қўшимча имкониятлар: интернетдан қидириш, код ишга тушириш, файл ўқиш, расм чизиш ва бошқалар.
Й
- Ёпиқ моделClosed (proprietary) model
- Параметрлари компания сирида сақланадиган модел; ундан фақат компаниянинг иловаси ёки API орқали фойдаланасиз.
Ў
- Ўқитиш маълумотлариTraining data
- Модел ўқитиладиган улкан матн, расм, овоз ва код тўплами; модел нимани билиши ва нимани билмаслиги шунга боғлиқ.
Ч
- ЧатботChatbot
- Сиз билан ёзишма ёки овоз орқали суҳбатлашадиган дастур; бугунги AI чатботлар тил моделига қурилган.
Ҳеч нарса топилмади. Бошқа сўз билан қидириб кўринг.