Нейрон тармоқ
Neural network
Қатлам-қатлам жойлашган оддий ҳисоб бўғинларидан тузилган, мисоллардан ўрганадиган дастур; бугунги кучли AI деярли ҳаммаси шунга қурилган.
Нейрон тармоқ миядаги нерв ҳужайраларидан илҳомланган, лекин аслида бу рақамлар ва ҳисоб-китоблардан иборат дастур. У қатлам-қатлам жойлашган кўплаб кичик бўғинлардан тузилган. Ҳар бир бўғин жуда оддий иш қилади: келган рақамларни маълум "оғирлик" билан қўшиб, кейинги қатламга узатади.
Маҳалладаги ҳашарни тасаввур қилинг. Ҳар бир одам кичик иш қилади: бири ғишт узатади, бири лой қоради, бири девор теради. Ёлғиз ҳеч бири уй қуролмайди, лекин ҳаммаси бирга катта иш бажаради. Нейрон тармоқда ҳам ҳар бир бўғин "ақлсиз", ақлли натижа эса уларнинг миллионлаб бирлашувидан чиқади.
Ўқитиш пайтида тармоқ мисолга қараб жавоб беради, хатосини кўради ва бўғинлар орасидаги рақамларни, яъни параметрларни озгина ўзгартиради. Бу миллиардлаб марта такрорланади.
Мисол: телефонингиз расмлардаги юзларни танийди, овозли хабарни матнга айлантиради. Буларнинг ортида нейрон тармоқ туради. Тил моделлари ҳам жуда катта нейрон тармоқдир.
Хато тушунча: "нейрон тармоқ компьютер ичидаги кичик мия". Ўхшашлик фақат ғояда. Ҳақиқий мия анча мураккаб, нейрон тармоқ эса математик формулалар тўплами.